Categorie archief: Persoonlijke titel

Twittercops bereiken absolute dieptepunt

Met stijgende verbazing volg ik al jaren de vernieuwde ‘straatcommunicatie’ van de politie. Vroeger was er een strakke, duidelijke communicatieafdeling die bepaalde wat en hoe er werd omgegaan met berichtgeving, maar tegenwoordig mag elke diender tweeten, Facebooken en Instagrammen. Dat kan een enorme meerwaarde zijn bij bijvoorbeeld opsporing en preventie, maar het merendeel van de Twittercops zorgt voor ruis, onzin en tenenkrommende berichtgeving. Communicatie is een vak.

Waar de politie burgers en journalisten regelmatig de maat neemt over wat wel of niet gepubliceerd mag worden, zie ik op veel politie-accountjes aan de lopende band privacyschending. De politie is dan ook regelmatig in opspraak met stuitende social-mediaberichtjes. Zwervers die worden gefotografeerd, verdachten, hulpbehoevende of vervuilde mensen in hun eigen woning. Alles moet online! Ik zou dagelijks een blog over alle social media-uitglijders kunnen tikken.

Onlangs werd op Twitter nog medegedeeld dat een meisje niet alleen een bekeuring kreeg voor appen op de fiets, maar ook dat ze een SOA-uitslag had gekregen. Het is nog maar het topje van de ijsberg.

Vandaag wist de politie van bureau Feijenoord het absolute dieptepunt te bereiken. Drie kinderen van 8, 9 en 11 jaar oud, waren aan het donderjagen op de Coen Moulijnweg in Rotterdam. Spelenderwijs belandde de kinderen op de rijbaan en ontstond er een gevaarlijke situatie. De kinderen zijn door de politie naar hun ouders gebracht. De kinderen waren totaal overstuur en huilden door merg en been.

De politie vond het noodzakelijk om dit hartverscheurende audiofragment online te zetten. In het kader van ‘dat trekt toch de aandacht’. Te bizar voor woorden. De communicatieregie en strategie is finaal zoek! Ik heb plaatsvervangende schaamte naar de echte communicatiemedewerkers die dit nog allemaal moeten verdedigen.

Als het mijn kinderen waren geweest, was ik hoogstpersoonlijk naar hoofdcommissaris Erik Akerboom gereden met de vraag of men wel helemaal goed snik is…

Bovenstaand fragment met huilende kinderen werd geplaatst op het Twitter-account van bureau Feijenoord.

Twee jaar geleden luidde ik op RTV Lansingerland al eens de noodklok over de online-communicatie bij de politie. Beluister het bewuste radio-fragment hierboven.

Mysterieuze vermissing Iana Ponomareva pas na twee weken onder de aandacht

Het social media-team van politiebureau Jan Hendrikstraat in Den Haag, heeft op Facebook op enigszins onhandige wijze aandacht gevraagd voor de vermissing van Iana Ponomareva. De naam wordt verkeerd geschreven en de opsporingsfoto is voorzien van irrelevante, schreeuwerige teksten.

Maar er is meer. Allereerst is de vrouw al twee weken vermist. Het label ‘urgent’, lijkt in dit soort zaken alleen nog na flinke media-aandacht te worden gegeven. Kennelijk is het mogelijk om zo’n twee weken van de rader te zijn, alvorens de politie publiekelijk alarm slaat. Interessante informatie voor mensen die snode plannen hebben. Ze hebben dus de tijd…

Want, even in algemene zin; mocht iemand het slachtoffer zijn geworden van een misdrijf en de politie slaat pas na weken alarm, dan kan er natuurlijk enorm veel bewijsmateriaal worden verdoezeld. Getuigenverklaringen zijn minder betrouwbaar en camerabeelden zijn alweer gewist. Snel handelen is cruciaal. Dat er 24 uur wordt gewacht is begrijpelijk (merendeel vermisten duikt na 24 uur weer op)… maar twee weken?

Er lijkt in het onder de aandacht brengen van vermissingszaken bij de Landelijke Politie, ook geen enkel eenduidig protocol te zijn. Elk korps of lokaal bureau pakt een vermissing weer anders aan. Het ene bureau gebruikt het Twitter-account van de wijkagent, een anders bureau zet Facebook in en weer een ander bureau doet een beroep op Burgernet. Lokale media, vaak een enorm krachtig middel, worden zelden meer ingezet. In het ‘Handboek Vermiste Personen’, dat min of meer wordt aanbevolen op de politieacademie, staat overigens precies beschreven welk protocol gevolgd dient te worden. Dit vindt in de praktijk zelden gehoor of uitwerking… Leest men het handboek wel? Hoe is het eigenlijk gesteld met de kennis en kunde van dienders als het gaat om vermissingen?

Ik pleit voor een nieuw onderdeel binnen de Landelijke Politie: een ‘Loket Vermiste Personen’! Een vermissing wordt standaard gemeld bij dit loket en niet meer bij een politiebureau waar, met alle respect, een vrijwilliger achter de balie zit en van toeten nog blazen weet. De eerste lijn moet meteen goed geregeld zijn! Binnen de gebiedsgebonden onderdelen kan iemand worden aangesteld voor dit loket. Daar wordt de urgentie ingeschat en desgewenst direct opgeschaald. Om vervolgens op professionele wijze online te worden gezet: met een goede foto en relevante, juiste informatie!

In het geval van de 30-jarige Iana Ponomareva is er ook weer een knullige fout gemaakt. De naam van de vrouw wordt verkeerd geschreven (en ook na commentaar van Facebook-lezers niet aangepast). Ze staat als Ivana opgetekend, maar het blijkt Iana te zijn. De foto is daarnaast voorzien van irrelevante logo’s en zelfs door de afbeelding van de vrouw heen is nog eens in grote letters ‘Vermist’ gezet. Moet je niet doen, dat staat ook in het ‘Handboek Vermiste Personen.’ Houd het simpel en strak.

Dan nog even over de feiten en omstandigheden in deze specifieke zaak. Het is sowieso een vreemd verhaal: De partner van Iana heeft haar op vrijdag 2 augustus 2019 voor het laatst gezien. Hij is vervolgens een aantal dagen op pad geweest en is op donderdag 8 augustus 2019 thuis gekomen. Deze man heeft haar vervolgens niet meer gezien, zo luidt de verklaring van de politie.

Je vraagt je dan meteen af: is er tussen 2 en 8 augustus dan helemaal geen telefonisch of app contact meer geweest? Hebben de buren haar nog gezien? Heeft de politie de telefoon van Iana kunnen traceren en wat zeggen deze gegevens?

Is er iemand die Iana gezien heeft of weet waar zij is, neem dan contact op met de politie via 0900-8844 en vraag naar de recherche van politiebureau Jan Hendrikstraat.

Update 19-8
De vermiste Iana is weer terecht. Ze heeft zelf contact opgenomen met de politie. Waarom de vrouw is weggelopen, is niet bekend.

Mira Florez Sanabria; een vermissing die alle alarmbellen doet rinkelen

Mira Florez Sanabria werd geboren in Colombia, maar woont al een tijdje op Aruba.

Soms heb je bij een vermissing meteen een vreemd gevoel. Dat kan zijn door een foto of door feiten en omstandigheden. De mysterieuze vermissing van Mira Florez Sanabria uit Leiden is wat mij betreft zo’n verhaal.

Sinds zaterdag 10 augustus 2019 is Mira van de aardbodem verdwenen. De opsporingsfoto komt, zo lijkt het, uit een gezellig vakantiealbum en wekt niet de indruk dat iemand de weg kwijt zou zijn. Keurig verzorgd. Oorbellen in. Een vrolijke lach. Niets aan de hand.

Mira is van de aardbodem verdwenen. Haar telefoon staat uit.

De omstandigheden waaronder de slechts 1.48 meter lange 54-jarige Mira is verdwenen, zijn daarom zeer opmerkelijk. De vrouw ging zaterdagmorgen rond 11.00 uur van huis om een nieuwe telefoon te kopen. Ze vertrok vanaf de Verdistraat met de bus, maar keerde daarna niet meer terug.

Mira verbleef enkele maanden bij haar dochter aan de Verdistraat nummer 99 in Leiden.

Mira, geboren in Colombia, maar woonachtig op Aruba, is een paar maanden in Nederland op bezoek bij haar dochter; de 24-jarige studente Gilian Boekhoudt. Haar dochter heeft geen idee wat er gebeurd kan zijn en is ten einde raad. Ze heeft haar moeder die bewuste zaterdag nog gebeld, er werd opgenomen, maar een minuut lang niks gezegd. Daarna is de telefoon uitgeschakeld.

Een van de opsporingsfoto’s van Mira, vrijgegeven door haar dochter.

Tot overmaat van ramp vindt de politie de vermissing van haar moeder ook nog eens ‘niet urgent’. Gilian maakt zich wel grote zorgen, omdat Mira geen Nederlands of Engels spreekt, alleen Spaans. Daarnaast gelooft Gilian niet dat haar moeder uit vrije wil is vertrokken.

Ze heeft verder geen persoonlijke bezittingen bij zich. Ze droeg een zwarte legging, een blauw jasje en zwarte schoenen. Ze heeft waarschijnlijk een zwart met roze rugzak bij zich.

“Voor de politie is de zaak niet urgent. ‘We hebben bijvoorbeeld van familie begrepen dat de vrouw ook zelf weg wilde uit Nederland’, zegt woordvoerder Yvette Verboon. Gilian zelf zegt dat ze het enige familielid in Nederland is en dat ze dat nooit tegen de politie heeft gezegd.”

De dochter van Mira heeft zelf maar een opsporingsposter gemaakt. De politie vindt de zaak niet urgent.

Update 16-8-2019
Mira is aangetroffen in Amsterdam. Ze verkeert in goede gezondheid. Waarom de vrouw helemaal niets van zich heeft laten horen is nog een raadsel.

Totale radiostilte rondom vermissing Jelmer van Koert

Sinds vrijdag 26 juli 2019 wordt Jelmer van Koert vermist vanuit Rotterdam. De vrolijke, sportieve student stuurde een ‘afscheidsmail’ vanaf een computer in de plaatselijke bibliotheek. Vanaf dat moment is er niets meer van hem vernomen.

De vriendin van Jelmer plaatste enkele zeer emotionele oproepjes op haar Facebookpagina. Al na een week werd de toon echter wat anders; ze gaf aan dat ze verder moest met haar leven en niet meer naar hem kon blijven zoeken. Na een laatste dankbetuiging aan iedereen die meeleeft, werd alles gewist en haar profiel op alle fronten gesloten.

Wat heeft er in de brief van Jelmer gestaan? Een enkeling die zich dit hardop heeft afgevraagd, kreeg op social media de wind van voren. Het was immers een privézaak. Daarna werd het stil. Alleen een oproep op de website van de politie benadrukt nog de urgentie van de vermissing.

In heel veel zaken zag ik dat familieleden, vrienden en kennissen massaal in actie kwamen om hun vriend, familielid of geliefde te vinden. Op YouTube staan filmpjes van Jelmer die met vrienden roadtrips maakt. Hij heeft dus een sociaal netwerk. Waarom maakt niemand posters? Waar blijven de oproepjes? Maken zijn oude vrienden zich geen zorgen?

In dit geval blijft het raadselachtig stil. Waarom? Ligt het antwoord soms in de brief van Jelmer?

Het kan toch niet zo zijn dat een 24-jarige jongen zomaar van de radar verdwijnt en alle luiken worden dichtgetrokken?

Update 14-8-2019
De vermiste Jelmer van Koert uit Rotterdam is overleden aangetroffen. De politie gaat niet uit van een misdrijf.

Zoektocht naar vermiste Jelmer van Koert uit Rotterdam na week al op laag pitje: maar waarom?

Jelmer op een Youtube-blog tijdens een van zijn reizen.

De recherche heeft aangegeven de zoektocht op een heel laag pitje te gaan zetten. Dat wil zeggen; tips die veelbelovend zijn nog na te trekken, Jelmer als vermist geregistreerd laten staan in binnen- en buitenland en dat is dat, zegt de vriendin van de sinds vrijdag 26 juli 2019 vermiste Rotterdammer. 

Het lijkt erop alsof de familie zich er min of meer bij heeft neergelegd, of geen idee meer heeft waar ze nog moeten zoeken. “Jelmer, mijn grote liefde, we geven het op. Dat moet. Je keuzes hebben gevolgen ben ik bang, maar er is altijd, altijd een weg terug. Een andere weg die de goede kant op leidt”, zo tekent zijn vriendin op. Ik vind het staken van een actieve zoektocht zeer opmerkelijk. Je zou bijna denken dat de politie meer weet… Wanneer een jongeman van de aardbodem verdwijnt, dan trek je toch alles uit de kast? Juist als er een ‘afscheidsbrief’ is achtergelaten, dan telt helemaal elke seconde.

Tussen de regels door lees je dat Jelmer enerzijds in de war is (dat is natuurlijk een breed begrip. Is hij opzoek naar zichzelf?) en anderzijds lijkt het erop dat hij weloverwogen een besluit heeft genomen. Zijn daar aanwijzingen voor en is de politie daarom terughoudend? Hoe moeilijk dat ook is voor achterblijvers, het is een recht. Het recht om niets meer van je te laten horen en nooit meer gevonden willen worden. Hij zal niet de eerste zijn die een compleet nieuw bestaan wil opbouwen aan de andere kant van de wereld. Dit kan uiteraard ook door je omgeving bij keuzes te betrekken. Sluit het netjes af, denk ik dan. Hoe moeilijk dat ook is. Ik ga er vanuit dat Jelmer dit niet gedurfd heeft. Het lijkt mij ondragelijk om ergens op een tropisch eiland het verdriet van je familie en vrienden te moeten lezen… Kun je dan echt opnieuw beginnen?

Mocht Jelmer toch worden opgespoord door de autoriteiten, dan mag de politie deze gegevens niet delen met de achterblijvers. Dat zorgt veelal voor een hoop frustratie. Toch weegt privacy zwaarder. Er mag wel worden medegedeeld dat ze hem hebben getraceerd, maar een locatie mag de politie niet noemen, wanneer de persoon in kwestie dat niet wil.

Het zou mij niet verbazen als Jelmer na een half jaar toch een teken van leven geeft. Dit is vaker gebeurd in langdurige vermissingszaken. Veelal als mensen de boel weer op de rit hebben en wroeging krijgen.

Toch zijn er nog een hoop vraagtekens: heeft de politie zijn bankgegevens nagekeken? Stel dat iemand bijvoorbeeld een aanzienlijk bedrag op een rekening heeft staan en dit niet heeft opgenomen, dat voedt dat natuurlijk een ander scenario. Waarom zou je dat niet opnemen als je ergens opnieuw wilt beginnen? Is hij nog wel verzekerd? Gebruikt hij zijn OV-pas nog? In het geval van Anne Faber heeft de familie gewoon het OV-bedrijf gebeld en konden ze informatie lospeuteren! Heeft de politie zijn laatste locatie achterhaald? Jelmer heeft immers op de dag van zijn vermissing nog gebeld en gemaild. Waar was dat? Zijn er camera’s op deze locatie? Misschien kunnen deze beelden dingen duidelijk maken. Beelden worden vaak na een week gewist.

De politie heeft de vermissing van Jelmer in mijn ogen veel te weinig aandacht gegeven. Een tweetje en dat was het. Media gingen er klakkeloos vanuit dat er sprake is van suïcide en hebben er vrijwel geen aandacht aan besteed. Kostbare tijd is zo verloren gegaan. Sporen zijn weggevaagd en een oplossing in deze vermissing is verder weg dan ooit…

Voorlopig was dit even mijn laatste blog over deze zaak. Mochten er nieuwe ontwikkelingen zijn, dan zal ik daar weer over schrijven. Tips over de verblijfplaats van Jelmer mag je doorbellen naar de politie in Rotterdam, via 0900-8844.

Update 1
De e-mail van Jelmer aan zijn vriendin, blijkt verzonden vanuit de openbare bibliotheek in Rotterdam. In een ander berichtje wordt gesuggereerd dat hij mogelijk nog is gezien in de Provenierswijk, achter het Centraal Station.

“We weten nu zeker dat de lange brief die we gisteren van hem kregen is gemaakt aan een computer in de bibliotheek van Rotterdam. Laatst opgeslagen om 14.10 in Word, door ons ontvangen om 17.00 uur. Hij was dus in de bieb Rotterdam gisteren. Heeft iemand hem gezien? De politie checkt de camerabeelden.”

Update 2
Jelmer staat nu officieel gesignaleerd op politie.nl. Op basis daarvan kun je concluderen dat de politie geen contact heeft gehad met hem.

Mailtje met een bijzondere overpeinzing: is er een connectie tussen de zaak McCann en Verstappen?

Links de ongeïdentificeerde verdachte in de zaak McCann, rechts een foto van Jos B. tijdens een scoutingkamp.

Ik heb de afgelopen jaren ontzettend veel geschreven over de zaak Nicky Verstappen en Madeleine McCann. Ik bezocht de plaatsen delict en tekende hypotheses op.

Dagelijks bezoeken tientallen mensen deze website om het archief eens flink door te spitten. Ik blijf het bijzonder vinden dat zoveel mensen de weg naar mijn blogs weten te vinden. De afgelopen dagen waren er zelfs een paar duizend mensen te gast op deze website, vanwege de vermissing van Jelmer van Koert. Mijn schrijfsels leveren soms verrassende e-mailtjes op van mensen die meedenken in dit soort zaken.

Een tijdje geleden kreeg ik onderstaand e-mailtje van een antropoloog uit Zuid-Afrika. Ze volgt net zoals ik de zaken McCann en Verstappen op de voet. In de zaak Madeleine McCann is een aantal verdachten nooit geïdentificeerd geweest. De schrijfster is van mening dat de activiteiten van de reislustige hoofdverdachte in de zaak van Nicky Verstappen eens onder de loep genomen moeten worden ten tijde van de verdwijning van Madeleine McCann!

Niet alleen komen de omstandigheden van deze twee zaken op lijnen overeen (kind wordt brutaal uit bed geroofd, zeer waarschijnlijk met een pedoseksueel-motief), maar ook de compositiefoto kent inderdaad overeenkomsten. Zonder enig waardeoordeel: daar kun je niet onderuit. Zéker wanneer je foto’s van een wat jongere Jos B. bekijkt en deze naast de compositiefoto van de Maddie-verdachte legt. Zou de politie deze link al eens gelegd hebben? Dat moet haast wel, toch?

“I am an anthropologist and South African. My mother tongue is Afrikaans, derived from Dutch therefore I can follow your blog. Like you, I have followed Madeleine’s disappearance since day one. This efit is of a man seen by at least four witnesses, hanging around the Mccann apartment in the days leading up to her disappearance. Since Jos B. has become the main suspect in Nicky’s case, his pictures are all over the media. To me, he strongly resembles the efit in Madeleine’s case. Is there any way to find out if Jos B. was in the Algarve and Praia da Liz during April/May 2007?”

Weinig aandacht voor vermissing Jelmer van Koert: mogelijk heeft hij zijn krullen afgeknipt

“Ik wil dat je terug komt Jelmer”, schrijft zijn vriendinnetje op haar Facebook-account. Ze is radeloos. Sinds vrijdag 26 juli wordt haar 24-jarige vriend Jelmer van Koert vermist. Hij lijkt van de aardbodem verdwenen. Ook zijn familie heeft geen idee waar de – op het oog zeer vrolijke – Rotterdammer is gebleven.

Jelmer is vrijdagmorgen voor het laatst gezien bij zijn huis aan de Overschiese Kleiweg in Rotterdam. Hij zou naar zijn werk gaan, maar is daar nooit aangekomen. Alles lijkt erop dat hij bewust is vertrokken. Vrijdagmiddag is er nog even telefonisch contact met hem geweest, maar daarna was zijn telefoon niet meer bereikbaar. Volgens zijn vriendin heeft Jelmer om 14:00 uur zijn telefoon uitgezet. Om 17:00 uur heeft hij nog een e-mailtje gestuurd vanaf een onbekende, maar openbare locatie. Het zou gaan om een ‘afscheidsbrief’.

De woning van Jelmer ligt aan de Overschiese Kleiweg in Rotterdam.

Een urgente vermissing dus, die wat mij betreft veel te weinig aandacht krijgt. Een medewerker van een landelijke krant laat mij via een privéberichtje weten dat, vanwege de vermoedens van zelfdoding, men terughoudend is. Dat is uiteraard een keuze, maar persoonlijk denk ik dat juist media-aandacht kan bijdragen aan een snelle terugkeer van de jongen.

Alle tips over zijn mogelijke locatie moeten zo snel mogelijk worden gedeeld met de politie. Je kunt dan niet onder publiciteit uit. Vrienden en familie van de jongen doen op social media in ieder geval een oproepje om het opsporingsbericht zoveel mogelijk te delen.

Gezien het telefoongesprek en het e-mailtje in de uren nadat hij is verdwenen, ligt het meer voor de hand dat hij er een tijdje tussenuit wil dan dat hij zichzelf van het leven wil beroven. In het laatste geval handelen mensen over het algemeen vrij snel en impulsief. Des te meer een reden om Jelmer zo snel mogelijk te vinden en hem de juiste hulp te kunnen aanbieden.

Krullen afgeknipt
“Overigens lijkt het ons heel aannemelijk dat hij zijn krullen heeft afgeknipt om niet herkend te worden. Zijn mooie bos haar is zijn meest herkenbare uiterlijke kenmerk”, vertelt zijn vriendin. Het kan dus goed zijn dat Jelmer ergens rondzwerft. Ze vermoedt dat hij vooral erg in de war is. Toen hij vertrok droeg hij een spijkerbroek, een wit t-shirt met print en een donkerblauwe Herschel rugzak. Verder is hij vertrokken op een lichtgrijze swapfiets met framenummer 12197015.

Twitter
Jelmer houdt overigens van reizen, zo blijkt uit beelden op zijn Youtube-account. Vooral centraal en Oost-Europa zijn favoriet. Zou hij daar onderdak en (tijdelijke) rust hebben gevonden? Drie dagen geleden was de vermiste Rotterdammer sowieso nog actief op Twitter. Hij gaf een like op een wat cryptisch berichtje van ene Derek (@eedrk).

Deze foto werd afgelopen weekend door de vriendin van Jelmer gedeeld.

Het ongelijk van Arjen Fortuin

Het artikel in de NRC van 15 april 2019.

Een week geleden schreef NRC-journalist Arjen Fortuin een artikel over de uitzending van Medialogica, waarin de rol van de media in de zaak Nicky Verstappen onder de loep werd genomen.

Fortuin kopt: “Het ongelijk van Peter R. de Vries.” Hij vindt het opmerkelijk dat Peter R. geen ‘spijt’ heeft van het feit dat hij zijn pijlen destijds volledig had gericht op het dorpje Heibloem. In het Limburgse gehucht woonde de leiding van het fatale zomerkamp waar Nicky mee op pad was geweest. Fortuin vindt dat met de aanhouding van Jos B. is bewezen dat Peter R. de Vries ongelijk heeft gehad.

De Vries had toentertijd zeer goede redenen om met name de kampoudste aan de tand te voelen. Het ging om een man met een aanzienlijk zedenverleden. Daarnaast vertoonde de verdachte in de dagen na de moord zeer afwijkend gedrag. Sterker nog, een groot deel van de organisatoren had een zeer bedenkelijke reputatie. Dat wordt in het artikel helemaal niet gemeld.

“Allemaal flauwekul, weten we nu. Verdachte Jos B. was toevallig in de buurt. Maar oud ongelijk bekennen blijkt geen talent van De Vries. Spijt heeft hij niet”, schrijft Fortuin.

Flauwekul? Het is zeer aannemelijk dat er een connectie is geweest tussen de kampleiding en B. Waar haalt Fortuin de wijsheid vandaan dat B. toevallig in de buurt is geweest? Dat is een aanname die nog op geen enkele manier hard te maken is. B. kan net zo goed op uitnodiging van een van de kampleiders zijn afgereisd naar het kampement. Of later ingeschakeld om het lichaam van Nicky weg te werken. De moordenaar van Nicky kan nog steeds uit Heibloem komen!

Uit alles blijkt dat Fortuin niet alleen de feiten in deze zaak niet kent, maar bovenal geen fan van Peter R. de Vries is. “Zo kwam langs hoe een journalist met valse beschuldigingen een dorp ontwrichtte”, tekent hij op. De irritatie aan het adres van de misdaadverslaggever druipt er vanaf.

Waar was de jonge journalist Fortuin in 1998 zelf als eerst poolshoogte gaan nemen in deze zaak? Hij was vrijwel zeker in Heibloem beland. De Vries hoeft werkelijk nergens spijt van te hebben. Hij verdient een complete NRC-bijlage gewijd aan zijn tomeloze inzet om de moord op een kind op te lossen. Misschien iets voor Fortuin? Dan kan hij meteen van Peter R. horen waarom een vergrootglas boven Heibloem zeer aannemelijk was en… is!

Krokodillentranen bij L1 en dagblad De Limburger na ‘onthulling’ Medialogica in zaak Nicky Verstapppen

De DNA-match met Brech werd enige dagen onder de pet gehouden.

‘Politie en OM misleidden media in zaak Nicky Verstappen’, zo luidt de kop op de website (1limburg.nl) van regionale nieuwszender L1. Het staat tussen aanhalingstekens, dat dan weer wel. Het wordt niet duidelijk van wie dit statement komt. Ik vermoed dat het slaat op de bevindingen van het tv-programma Medialogica, maar het kan ook zomaar de mening van de redactie zijn. De interpretatie van aanhalingstekens kan overigens van alles zijn (onzetaal.nl). Maar dat terzijde.

Terug naar het bericht. Wat is er aan de hand? “L1 en dagblad De Limburger zijn voor de gek gehouden door politie en justitie in de zaak Nicky Verstappen. Dat blijkt uit een reportage van het programma Medialogica”, zo valt er te lezen. De Limburgse regionale omroep heeft dit dus kennelijk niet zelf ontdekt, maar werd hierop geattendeerd door de de makers van Medialogica. Dat is op zijn zachts gezegd al opmerkelijk, want met het uitstippelen van de tijdlijn in deze zaak, had men zelf ook achteraf kunnen constateren dat er iets niet klopte.

In het kort: de redactie van L1 en De Limburger kreeg op een gegeven moment van de politie en het Openbaar Ministerie te horen dat er nog geen DNA-match was in de zaak Nicky Verstappen. Er moesten zelfs nog zo’n 3000 mannen worden opgeroepen voor het grootschalig DNA-verwantschapsonderzoek. Nog diezelfde avond klonk deze oproep op tv. In werkelijkheid had de politie al dagen een zogenoemde één op één match met de destijds voortvluchtige Jos Brech. Er werd dus min of meer een rookgordijn opgeworpen om geen argwaan te wekken bij Brech. Achter de schermen was een klopjacht op gang gezet.

Een rookgordijn via de media dus. En bovenal zonder medeweten van de redacteuren. “We zijn toen enorm voor de gek gehouden”, zegt L1-verslaggever Jos van den Broek in het programma Medialogica dat zondag om 21:15 uur op NPO 2 wordt uitgezonden.

Er spelen in deze kwestie een paar dingen. Ik zal dit hieronder uiteenzetten en voorzien van commentaar.

  • De politie heeft bewust foutieve informatie verstrekt aan journalisten. 

Nee, de politie heeft alleen verzwegen dat er een match was. Het onderzoeks- en opsporingsbelang was op dat moment groter. Het was en is daarnaast nog helemaal niet duidelijk of Brech alleen heeft gehandeld. De keuze om, ondanks de match, toch door te gaan met het verkrijgen van DNA, kan ook zijn geweest om nog meer informatie boven water te halen. Sterker nog, er is pas vrij recent besloten om geen verder DNA-onderzoek meer te doen, iets dat ik overigens betreur. Niet op de laatste plaats, omdat er in de buurt van de vindplek DNA-sporen zijn gevonden die niet van Brech zijn. 

  • Is dit een uniek geval?

Als je Medialogica en de betrokken mediakanalen moet geloven is er een sprake van een gotspe en een enorm journalistiek incident. Welnee! In beginsel moeten journalisten natuurlijk altijd kunnen vertrouwen op informatie van de politie. De praktijk is echter anders. Dat weten L1 en dagblad De Limburger ook. Er wordt door medewerkers van de afdeling communicatie altijd afgewogen wat er wel of niet naar buiten wordt gebracht. Het is een spelletje van veelal geven en nemen. ‘Houd jij dit nog even onder de pet, dan hebben wij deze primeur voor je’. Als je meebeweegt met de politie, krijg je veel meer los dan critici. Dat is dagelijkse kost. Zo werkt dat nu eenmaal.

  • Dagelijkse kost?

Ja hoor, het gaat zelfs nog veel verder. Er liggen heuse contractafspraken(!) met regionale zenders voor opsporingsprogramma’s, waarin exclusief opsporingsbeelden en informatie worden gedeeld, die bijvoorbeeld lokale kranten niet krijgen. Er wordt vaak bewust informatie achtergehouden in deze televisie-items, soms ook zonder medeweten van de makers. Regelmatig is een verdachte allang in beeld en wordt de uitzending slechts gebruikt om, zoals dat heet in recherchetermen, ‘wind te maken’. Dat houdt in dat een verdachte bijvoorbeeld onder de tap staat en men door de uitzending hoopt dat hij of zij iemand gaat bellen en details prijsgeeft. Dat gebeurt in het landelijke politieprogramma Opsporing Verzocht vrijwel altijd. Dat programma maakt bijna alleen maar ‘wind’. Soms wordt er zelfs alleen maar een signalement opgenoemd, terwijl er op het bureau van de recherche al een duidelijke foto van de dader beschikbaar is. Ik heb dat regelmatig meegemaakt!

  • Is dat erg?

De politie en de makers van dit soort opsporingsprogramma’s houden de kijkers dus eigenlijk altijd een beetje voor de gek. Is dat erg? Nee, want informatie achterhouden is niet per definitie liegen. Het opsporingsbelang staat op nummer een. Het dient een groter belang: criminelen, verkrachters en dieven van de straat plukken. 

  • Waarom is er nu zoveel commotie?

In dit geval zijn niet de kijkers, maar de journalisten zelf een keer op het verkeerde been gezet. Niet om ze een rad voor ogen te draaien, maar om de verdachte van een ontvoering, seksueel misbruik en moord te kunnen aanhouden. Een ‘leugentje’ (zo u wilt) om bestwil. De Telegraaf hield overigens ook een tijdje de verblijfplaats van Jos Brech onder de pet. Ze gaven de politie alle ruimte om hem ergens in de buurt van Barcelona aan te houden. Bij een kindermoord gelden andere spelregels. Dat snapt iedereen, alleen op de zuidelijke redacties zucht en steunt men nu. Het is bijna gênant gezien de intens treurige casus!

Er zijn duizend journalistieke- en overheidstechnische ethische discussies die aangezwengeld kunnen worden. Bijvoorbeeld de zaak van persfotograaf Joey Bremer, waarvan de telefoongegevens werden opgevraagd. Maar bij Medialogica zwaait men liever met het ethische vingertje in de zaak van een kindermoord. Een zaak waarin wat mij betreft prima buiten de ‘ongeschreven’ lijntjes gekleurd mag worden!

In een voorstukje van het programma zag ik ook dat een criticaster van het DNA-onderzoek wordt opgevoerd. Deze man heeft niet meegewerkt aan het DNA-onderzoek en krijgt ruim baan om dit toe te lichten. Want, wat gaat de politie wel niet allemaal doen met deze informatie… Zucht! Dan weet je dus al uit welke hoek de ‘wind’ waait bij deze televisiemakers. Want geen bijdrage willen leveren aan de oplossing in deze vreselijke kindermoord, die de ouders en zus van Nicky al 20 jaar sloopt, dan verdien je geen podium, maar een spreekwoordelijke draai om je oren.

Tot slot. Hoe voorkom je als journalist dat je een speelbal wordt van politie en justitie? Dat ze je ‘voor het karretje spannen’, zoals een L1-verslaggever dat noemt. Trek zoveel mogelijk je eigen plan! Want wie iets neemt, moet uiteindelijk ook geven. Zo werkt het communicatie-spelletje met de politie. Een manier van werken waar ik al enige tijd afscheid van heb genomen. Ik moet zeggen: dat lucht enorm op! Check zelf de feiten. Ga niet alleen maar af op het verhaal van de politie. Er is altijd een tactisch belang om iets of niets te delen met journalisten. Wanneer je er toch intrapt, moet je achteraf niet gaan lopen klagen!

Netflix-serie The Disappearance of Madeleine McCann niet meer dan ‘Madeleine voor Dummies’

De documentaire ‘The Disappearance of Madeleine McCann’, die onlangs op Netflix is verschenen, heb ik vanzelfsprekend met veel belangstelling bekeken. Voor lezers die de veelbesproken serie nog moeten gaan kijken geldt uiteraard een spoiler-alert!

De ouders van de vermiste Britse peuter komen in achtdelige docu-reeks overigens niet voor. Ze hebben op geen enkele manier medewerking verleend aan de serie. Sterker nog, Kate en Gerry McCann hebben uit alle macht geprobeerd om de productie en uitzending tegen te houden. Ze vinden dat het huidige onderzoek naar de vermissing van hun dochter zelfs in gevaar komt door de Netflix-serie. De televisiemakers hebben uiteindelijk archiefmateriaal en oude interviews in de productie verwerkt, om zo de McCann’s tegen wil en dank alsnog een centrale rol te geven.

De documentaire heeft naar verluidt zo’n 23 miljoen gekost. Ik zie het er helaas niet aan af. Er komen slechts enkele onbelangrijke betrokkenen aan het woord. Tot mijn grote verbazing zag ik dat snijshots (een kort beeldfragment dat gebruikt wordt in een videomontage om het beeld levendig te houden) soms wel tot drie keer opnieuw worden ingezet gedurende de serie. Dat is voor een miljoenenproductie echt een gotspe. De graphics die worden gebruikt om de looproute van de ouders van en naar het appartement te verduidelijken, zijn onduidelijk en komen zo snel voorbij dat de kijkers amper een goede indruk krijgen van de locatie waar zich alles heeft afgespeeld.

Voor mensen die de zaak niet goed kennen is de serie toch een aanrader. Je krijgt een redelijk beeld van de vermissing, maar het is met alle respect niet meer dan ‘Madeleine McCann voor Dummies’. Er komen geen nieuwe feiten of omstandigheden naar voren.

Wat zien we wel? Het is een verzameling van missers, justitiële blunders en de jacht op verkeerde verdachten. Enkele voormalige verdachten komen aan het woord. Meer vulling dan relevant. Ze zijn immers helemaal geen verdachte meer. Ze hebben het programma slechts aangegrepen om dit nog eens te benadrukken. Het is erg treurig om te zien dat de ouders van Madeleine zich in het verleden hebben vastgeklampt aan cowboy-achtige amateur speurneuzen en een miljonair die samen met zijn zoon zelfstandig op pad ging om de zaak eens even op te lossen. Natuurlijk met onderaan de streep nul resultaat.

Deze serie was net zoals ‘StairCase’, ‘Amanda Knox’ en ‘Making a Murderer’ (alledrie uitstekende Netflix-series) een uitgelezen kans geweest om de feiten en omstandigheden eens goed in beeld te brengen, maar kennelijk moet er een breed publiek worden aangesproken. Moet er makkelijke televisie worden gemaakt en de kijker vooral in twijfel worden achtergelaten. Wat dat betreft hebben de ouders van Madeleine deze serie goed ingeschat: de documentaire draagt op geen enkele wijze bij aan een oplossing in de zaak.

23 miljoen voor wat research, het inhuren van een cameraploeg en montagetafel, een paar interviews op locatie en wat vliegreisjes naar Engeland en Portugal… Broddelwerk, maar bovenal een gemiste kans!

%d bloggers liken dit: